Of je nu nieuwsgierig bent naar hoe duikuitrusting werkt of overweegt om te leren duiken, hier vind je de antwoorden op je vragen. In dit artikel duiken we in de wetenschap die het mogelijk maakt om onder water te ademen en de belangrijkste uitrusting die dat mogelijk maakt. Zelfs als je al een gebrevetteerd duiker bent, kan het geen kwaad om meer te weten te komen. Misschien ontdek je zelfs iets verrassends.
Waarom kunnen mensen niet onder water ademen?
Het lijkt misschien een domme vraag, maar waarom kunnen mensen onder water niet ademen? Het antwoord is niet “omdat er geen zuurstof is”. Water (H2O) bevat zuurstof en vissen ademen onder water gewoon zuurstofgas (O2) in. Het probleem is dat mensen geen zuurstof rechtstreeks uit water kunnen opnemen. Onze longen zijn gemaakt om zuurstof uit lucht te halen.
Hoe kunnen we zuurstof dan toch onder water beschikbaar maken zodat we kunnen ademen? Een theoretisch antwoord is dat mensen visachtige kieuwen ontwikkelen. Dit is momenteel echter niet mogelijk, behalve in fictieve Hollywoodfilms. Een realistisch antwoord is om een ademhalingssysteem mee onder water te nemen dat zuurstofhoudend, adembaar gas onder water levert bij de juiste druk. We kunnen dan normaal ademen.
Hier komt het Engelse ‘Self-Contained Underwater Breathing Apparatus‘ om de hoek kijken, beter bekend als de afkorting SCUBA.
Waar verwijst “Scuba” eigenlijk naar?
In de meest letterlijke betekenis verwijst “scuba” naar het basissysteem dat nodig is om onder water te kunnen ademen. Dit bestaat uit drie onderdelen:
- Duikfles – Bevat samengeperst gas om te ademen.
- Ademautomaat – Systeem dat de hoge luchtdruk in de fles terugbrengt naar de omgevingsdruk zodat je het comfortabel kunt ademen.
- Mondstuk met een vraagsysteem – Een slim mechanisme dat ervoor zorgt dat je alleen lucht krijgt wanneer je inademt.
Samen vormen deze onderdelen een zelfstandig systeem dat ademgas levert wanneer je het nodig hebt, zodat duikers comfortabel onder water kunnen ademen – ook op diepte.
In de meest technische zin verwijst “scuba” dus naar een draagbare ademgasvoorziening en een drukverlagingssysteem waarmee duikers onder water kunnen ademen. Maar hoewel je met deze belangrijkste uitrustingsstukken onder water kunt ademen, zou je als duiker al snel merken dat je meer nodig hebt om de onderwaterwereld te verkennen, zoals:
- een trimvest
- meters (druk/diepte)
- duikcomputer
- duikpak
- masker (duikbril)
- vinnen
- lood
Samen zorgen deze duikuitrustingsstukken ervoor dat duikers veilig, comfortabel en gecontroleerd de onderwaterwereld kunnen verkennen.
Laten we eens nader bekijken hoe enkele van deze belangrijke uitrustingsstukken eigenlijk werken.
Hoe werken duikflessen?
Duikflessen zijn meestal gemaakt van aluminiumlegering of staal. Ze kunnen worden gevuld met samengeperste lucht (perslucht) of een speciaal mengsel van ademgassen. De meeste duikflessen kunnen tussen 200 bar/3000 psi en 234 bar/3400 psi aan. Psi staat voor ‘pounds per square inch’ en bar is het metrische equivalent.
Flessen worden gevuld via de kraan bovenop. Daar sluit je ook de ademautomaat op aan. In elke fleskraan zit een O-ring die een luchtdichte afdichting vormt tussen de kraan en de ademautomaat. Daarnaast zit er een dun koperen plaatje in (‘burst disc’) dat openscheurt en lucht laat ontsnappen als de druk in de tank te hoog wordt.
De meest gebruikte fles is de aluminium 80, die ongeveer 11 liter samengeperst gas kan bevatten. Er zijn veel andere maten beschikbaar, afhankelijk van je duikbehoeften. Lees meer over de verschillende maten en typen duikflessen en hoe je de voor jou beste kiest.
En vergeet niet, noem een duikfles nooit een zuurstoffles – lees hier waarom.
Hoe werken ademautomaten?
De belangrijkste functie van een ademautomaat is om het gas onder hoge druk in een duikfles om te zetten naar een veilige adembare druk. Dit gebeurt in twee stappen.
De “eerste trap” van een ademautomaat wordt aan de kraan van de duikfles bevestigd en verlaagt de hoge druk van het gas dat uit de duikfles komt tot een tussenliggende druk. Van buiten ziet het er niet ingewikkeld uit, maar binnenin gebeurt er veel.
Een lagedrukslang verbindt de eerste trap met het mondstuk van de duiker, ook wel de tweede trap genoemd. De tweede trap verlaagt de lucht verder tot omgevingsdruk, die overeenkomt met de omringende waterdruk. De duiker kan dan normaal ademen. Vervolgens kan de duiker door het mondstuk in het water uitademen.
In het mondstuk zit een membraan dat alleen lucht laat stromen als de duiker inademt. Dit voorkomt dat er constant lucht in je mond stroomt tijdens het duiken. Het komt zelden voor dat een ademautomaat onder water “afblaast”, maar in de Open Water Diver-cursus wordt uitgelegd hoe je met deze en andere situaties omgaat.
Hoe werken trimvesten?
Een trimvest geeft duikers controle over hun drijfvermogen. Of je nu aan de oppervlakte wilt blijven drijven of je positie boven de zeebodem wilt behouden, een trimvest maakt dit mogelijk.
Trimvesten in de vorm van een jacket (jas) komen het meest voor bij recreatief duiken, al bestaan er ook andere stijlen. Dit type trimvesten hebben verstelbare banden en gespen met een grotere verstelbare flesband over een stevige rugplaat. Ze hebben ook een opblaasbare luchtkamer, een lagedrukinflator (opblaasmechanisme), een mechanisme waarmee je het trimvest met de mond kunt opblazen, een ontluchtingsmechanisme en een of meer overdrukventielen.
Door de hoeveelheid lucht in de luchtkamer (de ‘blaas’) aan te passen, kunnen duikers hun positie in het water regelen.
Hoe werken duikcomputers?
Als je de PADI Open Water Diver-cursus hebt gedaan, weet je misschien nog hoe je duiktabellen moet gebruiken om belangrijke informatie te berekenen voor je duikplanning, zoals nultijden en benodigde oppervlakte-intervallen. Duikcomputers nemen dit werk van je over.
Door de diepte te meten via druksensoren en je tijd onder water bij te houden, geven duikcomputers nuttige, realtime informatie. Dit omvat je nultijd, of je te snel opstijgt of afdaalt, de duur van je duik en de gemiddelde diepte.
Duikcomputers kunnen ook worden ingesteld voor verschillende ademgassen, zoals verrijkte lucht (Nitrox). Sommige geavanceerde modellen hebben luchtintegratie zodat de computer ook meteen weet hoeveel lucht er nog in je fles zit.
Meer leren over hoe duikuitrusting werkt
Als je aarzelt om te leren duiken omdat de uitrusting overweldigend lijkt, maak je dan geen zorgen. De PADI Open Water Diver-cursus is ontwikkeld om je vertrouwd te maken met duikuitrusting voordat je die onder water gebruikt.
Als je al een gebrevetteerd duiker bent en meer wilt weten over uitrusting, dan is de PADI Equipment Specialist-cursus iets voor jou. Tijdens de eLearning-module van de cursus bekijk je interactieve diagrammen en video’s van fabrikanten van duikapparatuur. De praktijktraining behandelt vervolgens basisreparaties, aanpassingen en algemeen onderhoud. Je kunt ook verschillende soorten uitrusting leren kennen en uitproberen.
