Onder water ademen, grotten verkennen en zwemmen met haaien. Duiken kan extreem lijken. Maar is het echt gevaarlijk? In dit artikel beantwoorden we de veelgestelde vraag: Is duiken veilig?
Duiken wordt elke dag door duizenden mensen over de hele wereld beoefend. Of duikers nu over kleurrijke koraalriffen zweven, zeeschildpadden spotten of door mysterieuze scheepswrakken heen zwemmen, de sport biedt een unieke combinatie van avontuur, ontspanning en een band met de onderwaterwereld.
Ondanks de avontuurlijke aantrekkingskracht wordt duiken beschouwd als een activiteit met een laag risico in vergelijking met veel andere buitensporten en sportieve activiteiten. Zelfs gewone activiteiten als zwemmen, joggen en terreinrijden hebben een hoger gerapporteerd sterftecijfer dan duiken.
Lees verder aangezien we de feiten op een rijtje zetten, de risico’s van duiken verkennen, veelvoorkomende angsten bespreken en praktische tips geven om veilig onder water te blijven.
Hoe groot is de kans dat je tijdens het duiken gewond raakt?
De meest voorkomende medische problemen in verband met duiken zijn zonnebrand, zeeziekte en uitdroging (die allemaal te voorkomen zijn). Er zijn maar heel weinig verwondingen die gerelateerd zijn aan duiken die medische hulp vereisen. Gemiddeld zijn er in de Verenigde Staten elk jaar slechts 1.569 spoedopnames in verband met duiken.
Om dit in perspectief te plaatsen: hier is het geschat gemiddelde jaarlijkse eerstehulpverlening in de VS voor andere populaire sporten:
| Sport | Geschat gemiddelde jaarlijkse eerstehulpverlening (VS, 2016-2020) |
| Zwemmen | 101.822 |
| Vissen | 65.728 |
| Volleybal | 48.582 |
| Paardrijden | 45.235 |
| Golf | 36.616 |
| Snowboarden | 19.706 |
| Bowling | 15.055 |
| Duiken | 1.569 |
Bron: US Consumer Product Safety Commission / NEISS (Amerikaanse gegevens, 2016-2020)
Wat zijn de risico’s van duiken?
De belangrijkste risico’s van duiken zijn:
- Barotrauma aan het oor
- Verwondingen door zeeleven
- Decompressieziekte
- Verwondingen door overexpansie van de longen
- Verdrinking
Deze problemen kunnen verschillende oorzaken hebben, zoals niet goed kunnen klaren, falen van de uitrusting, slechte duikplanning of te snel opstijgen.
In de meeste gevallen kunnen duikers deze problemen echter vermijden door de juiste duikpraktijken te volgen (zoals die worden aangeleerd in duikcursussen zoals PADI Open Water Diver). Een goede opleiding zorgt ervoor dat duikers potentiële gevaren kunnen herkennen en op de juiste manier kunnen reageren.
Veelgestelde vragen over duikveiligheid
Hoewel sommige van deze risico’s ernstig klinken, maken een goede opleiding en voorbereiding ze beheersbaar. Toch hebben veel duikers, vooral beginners, praktische vragen. Bijvoorbeeld wat er gebeurt als ze problemen krijgen met hun uitrusting, in paniek raken of moeite hebben met klaren.
Laten we het eens van dichterbij bekijken.
Zijn haaien gevaarlijk tijdens het duiken?
Elk jaar worden meer mensen gedood door honden, slangen, krokodillen en zelfs nijlpaarden dan door haaien. In Australië zijn er bijvoorbeeld gemiddeld 10 paardendoden per jaar vergeleken met 5 haaiendoden per jaar .
Veel van de angst voor haaien komt voort uit het “Jaws-effect” – de manier waarop Hollywoodfilms deze soort door de jaren heen verkeerd hebben voorgesteld, waardoor een overdreven gevoel van gevaar is ontstaan voor een dier dat onterecht meer wordt vervolgd dan veel mensen zich realiseren.
In werkelijkheid vinden de meeste duikers het fantastisch om haaien tegen te komen en treden ze vaak op als ambassadeur voor deze onbegrepen dieren. Het komt ook vaak voor dat duikers speciaal op reis gaan om haaien in hun natuurlijke omgeving te zien.
Wat gebeurt er als ik onder water in paniek raak?
Paniek onder water komt zelden voor als duikers goed getraind zijn, maar het kan gebeuren. Vaardigheden om met angst voor de duik om te gaan en om tijdens een duik kalm te blijven, worden aangeleerd in cursussen zoals de PADI Open Water Diver-cursus. Beheerste ademhaling, buddycheck vóór de duik en bewustzijn en begrip van noodprocedures helpen duikers om onder water kalm te blijven.
Lees in dit artikel meer over omgaan met angst tijdens het duiken.
Wat gebeurt er als ik niet kan klaren?
Bijna elke duiker heeft wel eens last van problemen met klaren, vooral beginnende duikers. Als je de juiste technieken toepast om het evenwicht te herstellen, zoals slikken, geeuwen of zachtjes tegen een dichtgeknepen neus blazen, wat allemaal wordt geleerd in de PADI Open Water Diver-cursus, is het probleem meestal opgelost.
De belangrijkste regel bij het klaren is om het nooit te forceren of door te gaan met de afdaling. Als je problemen hebt met klaren, stijg dan veilig een paar meter op om de druk te verminderen en probeer het opnieuw. Met de juiste training en techniek zijn de meeste duikers in staat om op een aangename manier te klaren.
Kan duikapparatuur kapot gaan?
Duikuitrustingen zijn zeer betrouwbaar. Met goed onderhoud, regelmatige controles en gebruik van de uitrusting waarvoor deze is ontworpen, zijn storingen uiterst zeldzaam. Duikers moeten altijd vóór de duik een veiligheidscontrole uitvoeren om er voordat ze het water ingaan zeker van te zijn dat alle onderdelen van de uitrusting correct functioneren, om de kans op een probleem nog verder te verkleinen.
In de PADI Open Water Diver-cursus leren duikers hoe ze met mogelijke problemen moeten omgaan als er zich tijdens een duik een probleem voordoet, waaronder noodgevallen met weinig lucht en zonder lucht.
Voor duikers die hun kennis van duikuitrustingen willen verdiepen, biedt de PADI Specialty Diver-cursus een verdergaande training in onderhoud, probleemoplossing en correct gebruik.
Kom ik zonder lucht te zitten?
Je duikuitrusting bevat een manometer die je vertelt hoeveel lucht je in je cilinder hebt – denk aan de benzinemeter in je auto. Door deze regelmatig te controleren en altijd met voldoende lucht boven te komen, kunnen duikers gemakkelijk voorkomen dat ze tijdens een duik zonder lucht komen te zitten.
Als er zich een probleem voordoet, heeft je duikbuddy een extra ademautomaat bij zich. Hierdoor kun je lucht delen terwijl je een gecontroleerde opstijging naar de oppervlakte maakt.
Sommige duikers hebben ook een kleine, onafhankelijke reservevoorraad lucht bij zich voor extra gemoedsrust. Met de juiste training en zorgvuldige controle komt het zelden voor dat je zonder lucht komt te zitten.
Is het veilig om tijdens de zwangerschap te duiken?
Er is beperkt onderzoek gedaan naar de effecten van duiken op zwangerschap. Het algemeen aanvaarde advies (en dat is opgenomen in de PADI Open Water Diver-cursus ) is echter dat vrouwen die zwanger zijn of zwanger proberen te worden, niet moeten duiken.
Wie meer gedetailleerde informatie zoekt, kan in dit artikel meer te weten komen over duiken en zwangerschap.
Kunnen mensen tijdens het duiken doodgaan?
Zoals elke activiteit in de natuur, brengt duiken risico’s met zich mee die nooit volledig kunnen worden uitgesloten. Met de juiste training en het volgen van veilige duikpraktijken is de kans op een dodelijk ongeval echter zeer klein.
In het onderzoek naar dodelijke ongevallen onder duikers dat door Divers Alert Network (DAN) is gepubliceerd, staat dat er in 2020 (het laatste jaar waarvoor gegevens beschikbaar zijn) slechts 24 dodelijke ongevallen zijn gemeld onder recreatieve duikers in de Verenigde Staten en Canada. De duikerspopulatie in de VS en Canada wordt geschat op 2,85 miljoen, wat neerkomt op een sterftecijfer van ongeveer twee per 100.000 deelnemers, wat gunstig afsteekt bij andere gangbare sporten zoals paardrijden.
Als we verder kijken naar de dodelijke duikongevallen, zien we in het Annual Diving Report van DAN dat ongeveer 50 procent van de sterfgevallen door duiken in verband wordt gebracht met een acute hartstilstand. Daarnaast was “een derde van de duikers van de gerapporteerde sterfgevallen in 2020 tussen de 50 en 80 jaar oud”. Vaak is er sprake van meerdere reeds bestaande aandoeningen: hart- en vaatziekten, hartvergroting, diabetes, zwaarlijvigheid, naast een gevorderde leeftijd en andere risicofactoren zoals roken.
*Divers Alert Network (DAN) publiceert elk jaar het DAN Annual Diving Report. Het bevat gegevens en analyses over duikincidenten, verwondingen en dodelijke ongevallen in een bepaald jaar en een discussie over hoe duiken veilig kan worden gehouden op basis van nieuwe trends.
Essentiële tips voor veilig duiken
Naast het voltooien (en volgen) van de juiste training en het up-to-date houden van vaardigheden, zijn er veel dingen die elke duiker kan doen om veilig te duiken en duikgerelateerde incidenten te voorkomen. Bijvoorbeeld:
- Onderhoud je uitrusting goed en controleer deze voor elke duik.
- Luister naar de briefing voor de duik zodat je het plan kent – en eventuele plaatselijke risico’s.
- Doe altijd je veiligheidscheck voor de duik (buddycheck). Het is belangrijk om eventuele problemen aan te pakken voordat je het water ingaat!
- Duik niet alleen. Een buddy is niet alleen goed gezelschap, maar ook een partner in veiligheid.
- Wees fit om te duiken – zowel in algemene gezondheid als hoe je je voelt op de dag zelf.
- Niet aanraken! Veel zeedieren kunnen bij aanraking steken of gevaarlijk zijn als ze worden geprovoceerd.
- Veilig reizen. Gebruik altijd zonnebrandcreme en berg je uitrusting veilig op als je op een boot bent.
- Ken je grenzen en houd je eraan!
Deze richtlijnen gelden voor alle duikers, van beginners tot de meest ervaren instructeurs. Bovendien hebben alle PADI Professionals en Rescue Divers een cursus gevolgd om met duikgerelateerde noodsituaties om te gaan, en is de Emergency First Response-cursus toegankelijk voor duikers van elk niveau (en voor niet-duikers).
De juiste training en het volgen van de regels zijn essentieel
De meeste duikverwondingen en sterfgevallen bij duiken zijn het gevolg van fouten van duikers. Daarom zijn een goede opleiding en strikte naleving van de regels en veilige duikprocedures die je tijdens de cursus hebt geleerd essentieel.
In de PADI Open Water Diver-cursus leren duikers belangrijke vaardigheden en veiligheidsconcepten aan en oefenen ze die in een zwembad (of een locatie in het buitenwater met een zwembadachtige omgeving) voordat ze verder gaan naar de zee, een meer of een ander waterlichaam. Als je niet zeker weet of een Open Water Diver-brevet iets voor jou is, vraag dan je plaatselijke PADI-duikcentrum of -resort naar een Discover Scuba® Diving-ervaring. Duikers krijgen daarbij de kans om duikuitrusting uit te proberen, te ademen met een duikfles en zich in een omgeving die geschikt is voor beginners vertrouwd te maken met duiken.
PADI Instructors handhaven de hoogste normen voor het duiken. Alle PADI-programma’s vallen onder strenge opleidingsnormen die wereldwijd worden gecontroleerd op consistentie en kwaliteit. PADI voert bij willekeurige PADI-duikers onderzoek uit om te bevestigen dat hun cursussen voldoen aan de hoge normen van PADI en aan de verwachtingen van de duikers.
Geen enkele andere organisatie voor duikopleidingen doet er alles aan om dit niveau aan professionele betrouwbaarheid en integriteit te handhaven.
Klaar om te beginnen met duiken?
We hopen dat dit artikel je gerust heeft gesteld en de vraag Is duiken veilig? heeft beantwoord. Als je nog meer vragen hebt, neem dan contact op met je lokale PADI-duikcentrum of -resort of maak contact met onze gemeenschap van duikers op Facebook.
Als je gebrevetteerd duiker bent, overweeg dan om je vaardigheden op te frissen met het ReActivate® Scuba Refresher-programma of bereid je voor op je volgende duik met de DAN Prepared Diver-cursus – beide zijn inbegrepen bij de voordelen als je lid wordt van PADI Club. Deze programma’s zorgen ervoor dat je je zelfverzekerd, veilig en klaar voor je volgende duikavontuur voelt.
