การหายใจใต้น้ำ การสำรวจถ้ำ และการว่ายน้ำเคียงคู่ไปกับฉลาม การดำน้ำสคูบาอาจดูเหมือนเป็นกิจกรรมที่เอ็กซ์ตรีม แต่จริง ๆ แล้วมันอันตรายขนาดนั้นเลยหรือ ในบทความนี้ เราจะมาตอบคำถามที่พบบ่อยว่า: การดำน้ำลึกนั้นปลอดภัยหรือไม่
ในแต่ละวัน มีผู้คนนับพันทั่วโลกที่เพลิดเพลินไปกับการดำน้ำสคูบา ไม่ว่านักดำน้ำจะกำลังลอยตัวอยู่เหนือแนวปะการังที่เต็มไปด้วยสีสัน การสังเกตดูเต่าทะเลหรือการสำรวจซากเรืออัปปางที่ลึกลับ กีฬานี้มอบการผสมผสานที่เป็นเอกลักษณ์ระหว่างการผจญภัย การพักผ่อนและการเชื่อมโยงเข้ากับโลกใต้น้ำ
แม้จะมีเสน่ห์ดึงดูดในด้านการผจญภัย แต่การดำน้ำสคูบาถูกจัดว่าเป็นกิจกรรมที่มีความเสี่ยงต่ำ เมื่อเทียบกับกิจกรรมกลางแจ้งและกีฬาประเภทอื่น ๆ อีกหลายชนิด แม้แต่กิจกรรมทั่วไปอย่างการว่ายน้ำ การจ๊อกกิ้งและการขับขี่รถเอทีวี (ATV) ยังมีรายงานอัตราการเสียชีวิตที่สูงกว่าการดำน้ำเสียอีก
อ่านต่อเพื่อดูข้อเท็จจริง สำรวจความเสี่ยงของการดำน้ำสคูบา ตอบข้อสงสัยเกี่ยวกับความกลัวที่พบบ่อยและแบ่งปันเคล็ดลับที่นำไปใช้ได้จริงเพื่อให้เกิดความปลอดภัยในขณะอยู่ใต้น้ำ
โอกาสที่คุณจะได้รับบาดเจ็บระหว่างการดำน้ำมีมากแค่ไหน
ปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยที่สุดที่เกี่ยวข้องกับการดำน้ำสคูบา ได้แก่ ผิวไหม้แดด อาการเมาเรือและภาวะขาดน้ำ (ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นสิ่งที่ป้องกันได้) มีอาการบาดเจ็บน้อยมากที่เกี่ยวข้องกับการดำน้ำสคูบาที่จำเป็นต้องรับการรักษาทางการแพทย์ โดยเฉลี่ยแล้ว ในสหรัฐอเมริกามีผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในห้องฉุกเฉินจากสาเหตุที่เกี่ยวข้องกับการดำน้ำสคูบาเพียง 1,569 รายต่อปีเท่านั้น
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น นี่คือสถิติโดยประมาณของจำนวนผู้ที่ต้องเข้ารับการรักษาในห้องฉุกเฉินต่อปีในสหรัฐฯ จากการเล่นกีฬายอดนิยมประเภทอื่น ๆ:
| กีฬา | จำนวนผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในห้องฉุกเฉินโดยเฉลี่ยต่อปี (สหรัฐอเมริกา ปี 2016-2020) |
| ว่ายน้ำ | 101,822 |
| ตกปลา | 65,728 |
| วอลเลย์บอล | 48,582 |
| ขี่ม้า | 45,235 |
| กอล์ฟ | 36,616 |
| สโนว์บอร์ด | 19,706 |
| โบว์ลิ่ง | 15,055 |
| ดำน้ำสคูบา | 1,569 |
ที่มา: คณะกรรมการความปลอดภัยสินค้าอุปโภคบริโภคแห่งสหรัฐอเมริกา / ระบบเฝ้าระวังการบาดเจ็บทางอิเล็กทรอนิกส์แห่งชาติ (ข้อมูลจากสหรัฐฯ ปี 2016–2020)
ความเสี่ยงของการดำน้ำสคูบามีอะไรบ้าง
ความเสี่ยงหลักที่เกี่ยวข้องกับการดำน้ำสคูบา ได้แก่:
- การบาดเจ็บของหูจากแรงดันอากาศ
- การบาดเจ็บจากสิ่งมีชีวิตใต้ทะเล
- อาการดีคอมเพรสชั่น ซิคเนส (Decompression Sickness)
- การบาดเจ็บจากปอดขยายตัวมากเกินไป
- จมน้ำ
ปัญหาเหล่านี้เกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น การปรับสมดุลในหูไม่ถูกต้อง อุปกรณ์ขัดข้อง การวางแผนดำน้ำที่ไม่ดีหรือการขึ้นสู่ผิวน้ำเร็วเกินไป
อย่างไรก็ตาม โดยส่วนใหญ่แล้ว นักดำน้ำสามารถหลีกเลี่ยงปัญหาเหล่านี้ได้ด้วยการปฏิบัติตามหลักการดำน้ำที่ถูกต้อง (เช่น สิ่งที่สอนในหลักสูตร PADI Open Water Diver) การฝึกฝนที่เหมาะสมจะช่วยให้มั่นใจว่านักดำน้ำรู้วิธีสังเกตอันตรายที่อาจเกิดขึ้นและรู้วิธีแก้ไขอย่างถูกต้อง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับความปลอดภัยในการดำน้ำสคูบา
แม้ว่าความเสี่ยงบางอย่างอาจฟังดูรุนแรง แต่การฝึกฝนและการเตรียมตัวที่เหมาะสมจะช่วยให้เราจัดการกับสิ่งเหล่านั้นได้ อย่างไรก็ตาม นักดำน้ำจำนวนมากโดยเฉพาะนักดำน้ำมือใหม่มักจะมีคำถามเชิงปฏิบัติ เช่น จะเกิดอะไรขึ้นหากเจออุปกรณ์มีปัญหา เกิดอาการตกใจกลัวหรือมีปัญหาในการปรับสมดุลในหู
มาดูรายละเอียดเกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้ให้ลึกขึ้นกันดีกว่า
ฉลามเป็นอันตรายขณะดำน้ำสคูบาหรือไม่
ในแต่ละปี สุนัข งู จระเข้และแม้แต่ฮิปโปล้วนคร่าชีวิตผู้คนมากกว่าฉลามเสียอีก ตัวอย่างเช่น ในออสเตรเลีย มีผู้เสียชีวิตที่มีสาเหตุมาจากม้าเฉลี่ยถึง 10 รายต่อปี เมื่อเทียบกับผู้เสียชีวิตที่มีสาเหตุมาจากฉลามเพียง 5 ราย
ความกลัวส่วนใหญ่เกี่ยวกับฉลามมีที่มาจาก “ผลกระทบจากภาพยนตร์เรื่อง Jaws” ซึ่งก็คือการที่ภาพยนตร์ฮอลลีวูดนำเสนอภาพลักษณ์ของฉลามที่ผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริงตลอดหลายปีที่ผ่านมา จนทำให้เกิดความรู้สึกกลัวอันตรายที่เกินจริงต่อสัตว์ที่แท้จริงแล้วถูกล่าและรังแกอย่างไม่เป็นธรรมมากกว่าที่คนส่วนใหญ่จะรู้หรือตระหนักถึง
ในความเป็นจริง นักดำน้ำส่วนใหญ่ชอบที่จะได้พบเห็นฉลามและบ่อยครั้งยังทำหน้าที่เป็นทูตให้กับสัตว์ที่มักถูกเข้าใจผิดเหล่านี้ด้วยซ้ำ นอกจากนี้ การที่นักดำน้ำเดินทางไปที่ต่าง ๆ โดยเฉพาะเพื่อไปดูฉลามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติของมันก็เป็นเรื่องที่พบเห็นได้ทั่วไป
จะเกิดอะไรขึ้นถ้าฉันเกิดอาการตกใจกลัวขณะอยู่ใต้น้ำ
อาการตกใจกลัวใต้น้ำเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ยากหากนักดำน้ำได้รับการฝึกฝนมาอย่างถูกต้อง แต่ก็สามารถเกิดขึ้นได้ ซึ่งทักษะในการจัดการกับความวิตกกังวลก่อนดำน้ำและการรักษาความสงบระหว่างการดำน้ำนั้นมีสอนอยู่ในหลักสูตรต่าง ๆ เช่น หลักสูตร PADI Open Water Diver การควบคุมการหายใจ การทำบัดดี้เช็ค (Buddy Check) ก่อนดำน้ำและความตระหนักรู้ในขั้นตอนการรับมือเหตุฉุกเฉิน จะช่วยให้นักดำน้ำสามารถควบคุมสติเมื่ออยู่ใต้น้ำได้
เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับการจัดการความวิตกกังวลในขณะดำน้ำได้ในบทความนี้
จะเกิดอะไรขึ้นถ้าฉันไม่สามารถปรับสมดุลในหูได้
นักดำน้ำแทบทุกคนล้วนเคยประสบปัญหาในการปรับสมดุลหู ณ จุดใดจุดหนึ่ง โดยเฉพาะในช่วงที่เริ่มหัดดำน้ำ การใช้เทคนิคที่ถูกต้องเพื่อช่วยในการปรับสมดุลหู เช่น การกลืนน้ำลาย การหาวหรือการบีบจมูกแล้วเป่าลมออกเบา ๆ ซึ่งทั้งหมดนี้มีสอนในหลักสูตร PADI Open Water Diver มักจะช่วยแก้ปัญหานี้ได้
กฎที่สำคัญที่สุดในการปรับแรงดันหูคือห้ามฝืนทำหรือลงสู่ความลึกต่อเด็ดขาด หากคุณมีปัญหาในการปรับสมดุลหู ให้ขึ้นสู่ความตื้นอย่างปลอดภัยสัก 2-3 ฟุต หรือประมาณ 1 เมตร เพื่อลดแรงกดดันแล้วค่อยลองใหม่อีกครั้ง ด้วยการฝึกฝนและเทคนิคที่ถูกต้อง นักดำน้ำส่วนใหญ่จะสามารถปรับสมดุลหูได้อย่างสบาย ๆ
อุปกรณ์ดำน้ำสคูบาเคยขัดข้องบ้างไหม
อุปกรณ์ดำน้ำสคูบานั้นมีความน่าเชื่อถือสูงมาก หากมีการบำรุงรักษาอย่างเหมาะสม มีการตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอและใช้งานอุปกรณ์ตามที่ถูกออกแบบมา เหตุการณ์ที่อุปกรณ์จะขัดข้องนั้นถือว่าเกิดขึ้นได้ยากมาก นักดำน้ำควรตรวจเช็คความปลอดภัยก่อนดำน้ำทุกครั้งเสมอ เพื่อให้แน่ใจว่าอุปกรณ์ทุกชิ้นทำงานได้อย่างถูกต้องก่อนลงไปในน้ำ ซึ่งจะช่วยลดโอกาสที่จะเกิดปัญหาให้น้อยลงไปอีก
หากเกิดปัญหาขึ้นในระหว่างการดำน้ำ หลักสูตร PADI Open Water Diver จะสอนให้นักดำน้ำรู้วิธีจัดการกับปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้ รวมถึงเหตุการณ์ฉุกเฉินอย่างกรณีอากาศเหลือน้อยหรืออากาศหมด
สำหรับนักดำน้ำที่ต้องการทำความเข้าใจเกี่ยวกับอุปกรณ์ดำน้ำสคูบาให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น หลักสูตร PADI Equipment Specialist Specialty จะมีการฝึกอบรมเชิงลึกในด้านการบำรุงรักษา การแก้ไขปัญหาเบื้องต้นและการใช้งานอย่างถูกต้อง
อากาศของฉันจะหมดระหว่างดำน้ำไหม
อุปกรณ์ดำน้ำของคุณจะมีเกจวัดแรงดัน (Pressure gauge) ที่คอยบอกว่ามีอากาศเหลืออยู่ในถังอากาศเท่าไหร่ — ให้ลองนึกภาพว่ามันเหมือนกับเกจวัดน้ำมันในรถยนต์ของคุณ การหมั่นตรวจสอบเกจเป็นประจำและกลับขึ้นสู่ผิวน้ำเสมอในขณะที่ยังมีอากาศเหลืออยู่เพียงพอ จะทำให้นักดำน้ำสามารถหลีกเลี่ยงการทำอากาศหมดระหว่างการดำน้ำได้อย่างง่ายดาย
หากเกิดปัญหาขึ้นจริง บัดดี้ดำน้ำของคุณจะมีเร็กกูเลเตอร์สำรองติดตัวไปด้วย ซึ่งจะช่วยให้คุณสามารถใช้อากาศร่วมกันได้ ในเดียวกันก็ทำการควบคุมการขึ้นสู่ผิวน้ำ
นักดำน้ำบางคนยังพกแหล่งอากาศสำรองถังขนาดเล็กติดตัวไปด้วยเพื่อความอุ่นใจเป็นพิเศษ ด้วยการฝึกฝนที่เหมาะสมและการหมั่นตรวจสอบอย่างระมัดระวัง เหตุการณ์อากาศหมดจึงเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ยากมาก
การดำน้ำสคูบาปลอดภัยไหมในระหว่างตั้งครรภ์
งานวิจัยเกี่ยวกับผลกระทบของการดำน้ำต่อการตั้งครรภ์ยังมีอยู่อย่างจำกัด อย่างไรก็ตาม คำแนะนำที่เป็นที่ยอมรับกันทั่วไป (รวมถึงคำแนะนำในหลักสูตร PADI Open Water Diver) คือสตรีที่กำลังตั้งครรภ์หรือพยายามตั้งครรภ์ไม่ควรดำน้ำ
สำหรับผู้ที่ต้องการข้อมูลที่ละเอียดกว่านี้ คุณสามารถศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการดำน้ำและการตั้งครรภ์ได้ในบทความนี้
มีคนเสียชีวิตจากการดำน้ำสคูบาบ้างไหม
เช่นเดียวกับกิจกรรมอื่น ๆ ในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติ การดำน้ำมีความเสี่ยงในตัวมันเองซึ่งไม่สามารถกำจัดให้หมดสิ้นไปได้อย่างสมบูรณ์ อย่างไรก็ตาม ด้วยการฝึกฝนที่เหมาะสมและการปฏิบัติตามหลักการดำน้ำที่ปลอดภัย โอกาสที่จะเกิดอุบัติเหตุจนถึงแก่ชีวิตนั้นถือว่าต่ำมาก
ผลการศึกษาการเสียชีวิตของนักดำน้ำที่เผยแพร่ดย Divers Alert Network (DAN) ระบุว่าในบรรดาพลเมืองของสหรัฐอเมริกาและแคนาดา มีรายงานการเสียชีวิตของนักดำน้ำสันนันทนาการเพียง 24 รายในปี 2020 (ซึ่งเป็นปีล่าสุดที่มีข้อมูลปรากฏ) เมื่อเทียบกับจำนวนประชากรนักดำน้ำในสหรัฐฯ และแคนาดาที่ประมาณการไว้ที่ 2.85 ล้านคน สิ่งนี้เท่ากับอัตราการเสียชีวิตประมาณ 2 รายต่อผู้เล่น 100,000 คน ซึ่งเป็นตัวเลขที่ดูดีกว่า (ปลอดภัยกว่า) เมื่อเทียบกับกีฬาทั่วไปอื่น ๆ เช่น การขี่ม้า
เมื่อพิจารณาถึงสาเหตุการเสียชีวิตจากการดำน้ำเพิ่มเติม รายงานประจำปีของ DAN แสดงให้เห็นว่าประมาณร้อยละ 50 ของการเสียชีวิตจากการดำน้ำสคูบามีความเกี่ยวข้องกับสภาวะหัวใจเฉียบพลัน นอกจากนี้ “หนึ่งในสามของผู้เสียชีวิตที่มีรายงานในปี 2020 มีอายุระหว่าง 50 ถึง 80 ปี” บ่อยครั้งที่พบว่ามีโรคประจำตัวหลายอย่างร่วมด้วย เช่น โรคหัวใจจากความดันโลหิตสูง ภาวะหัวใจโต โรคเบาหวาน โรคอ้วน นอกเหนือจากอายุที่มากขึ้นและปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ อย่างการสูบบุหรี่
*Divers Alert Network (DAN) มีการเผยแพร่รายงานการดำน้ำประจำปีของ DAN เป็นประจำทุกปี โดยในรายงานจะรวมข้อมูลและการวิเคราะห์เกี่ยวกับอุบัติเหตุ การบาดเจ็บและการเสียชีวิตจากการดำน้ำที่เกิดขึ้นในปีนั้น ๆ รวมถึงมีการอภิปรายเกี่ยวกับวิธีการรักษาความปลอดภัยในการดำน้ำสคูบา โดยอ้างอิงจากแนวโน้มใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้น
เคล็ดลับสำคัญเพื่อการดำน้ำสคูบาอย่างปลอดภัย
นอกเหนือจากการฝึกฝนตามหลักสูตรที่ถูกต้อง (และปฏิบัติตามนั้น) รวมถึงการหมั่นฝึกฝนทักษะให้คล่องแคล่วอยู่เสมอแล้ว ยังมีอีกหลายสิ่งที่นักดำน้ำทุกคนสามารถทำได้เพื่อดำน้ำอย่างปลอดภัยและหลีกเลี่ยงอุบัติเหตุที่เกี่ยวกับการดำน้ำ ตัวอย่างเช่น:
- ดูแลรักษาอุปกรณ์ของคุณให้ดีและตรวจสอบก่อนการดำน้ำทุกครั้ง
- ตั้งใจฟังการอธิบายสั้น ๆ ก่อนดำน้ำเพื่อให้คุณทราบแผนการดำน้ำ — รวมถึงอันตรายเฉพาะถิ่นต่าง ๆ
- ทำการตรวจเช็คความปลอดภัยก่อนดำน้ำ (Buddy check) เสมอ สิ่งสำคัญคือต้องจัดการปัญหาที่อาจเกิดขึ้นก่อนที่คุณจะลงไปในน้ำ!
- อย่าดำน้ำคนเดียว บัดดี้ไม่ใช่แค่เพื่อนร่วมทาง แต่คือคู่หูในด้านความปลอดภัย
- เตรียมร่างกายให้พร้อมสำหรับการดำน้ำ – ทั้งสุขภาพโดยรวมและความรู้สึกของคุณในวันนั้น
- อย่าจับหรือสัมผัส! สัตว์ทะเลหลายชนิดอาจต่อยเมื่อสัมผัสหรือเป็นอันตรายได้เมื่อถูกรบกวน
- เดินทางอย่างปลอดภัย ใช้ครีมกันแดดเสมอ และจัดเก็บอุปกรณ์ให้แน่นหนาขณะอยู่บนเรือ
- รู้ขีดจำกัดของตัวเองและปฏิบัติตามนั้นอย่างเคร่งครัด!
แนวทางปฏิบัติเหล่านี้ใช้กับนักดำน้ำทุกคน ตั้งแต่ผู้เริ่มต้นไปจนถึงครูผู้สอนที่มีประสบการณ์มากที่สุด นอกจากนี้ มืออาชีพของ PADI และนักดำน้ำ Rescue Divers ทุกคนล้วนผ่านการฝึกฝนเพื่อรับมือกับเหตุฉุกเฉินที่เกี่ยวข้องกับการดำน้ำมาแล้ว และหลักสูตร Emergency First Response ก็เปิดรับนักดำน้ำทุกระดับ (รวมถึงผู้ที่ไม่ได้ดำน้ำด้วย)
การฝึกฝนที่เหมาะสมและการปฏิบัติตามกฎคือหัวใจสำคัญ
การบาดเจ็บและการเสียชีวิตจากการดำน้ำสคูบาส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากความผิดพลาดของตัวนักดำน้ำเอง ด้วยเหตุนี้ การฝึกฝนที่เหมาะสมและการปฏิบัติตามกฎรวมถึงขั้นตอนการดำน้ำที่ปลอดภัยที่ได้เรียนรู้มาในหลักสูตรอย่างเคร่งครัดจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง
ในหลักสูตร PADI Open Water Diver นักดำน้ำจะได้เรียนรู้ทักษะและแนวคิดด้านความปลอดภัยที่สำคัญ และได้ฝึกฝนทักษะเหล่านั้นในสระว่ายน้ำ (หรือแหล่งน้ำธรรมชาติที่มีสภาพแวดล้อมเหมือนสระว่ายน้ำ) ก่อนที่จะขยับไปดำน้ำในมหาสมุทร ทะเลสาบหรือแหล่งน้ำอื่น ๆ หากคุณไม่แน่ใจว่าใบรับรอง Open Water Diver เหมาะกับคุณหรือไม่ ลองสอบถามศูนย์ดำน้ำหรือรีสอร์ท PADI ในพื้นที่เกี่ยวกับประสบการณ์ Discover Scuba® Diving ซึ่งนักดำน้ำจะได้มีโอกาสลองสวมชุดอุปกรณ์สคูบา ฝึกหายใจผ่านถังอากาศและทำความคุ้นเคยกับการดำน้ำสคูบาในสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตรต่อมือใหม่
ครูผู้สอนของ PADI ยึดมั่นในมาตรฐานสูงสุดของการดำน้ำ ทุกหลักสูตรของ PADI อยู่ภายใต้มาตรฐานการศึกษาที่เข้มงวด ซึ่งมีการตรวจสอบเพื่อให้มั่นใจในคุณภาพและความสม่ำเสมอเหมือนกันทั่วโลก นอกจากนี้ PADI ยังมีการสุ่มสำรวจนักดำน้ำของ PADI เพื่อยืนยันว่าหลักสูตรที่พวกเขาเรียนนั้นเป็นไปตามมาตรฐานสูงสุดของ PADI รวมถึงตอบโจทย์ความคาดหวังของตัวนักดำน้ำเองด้วย
ไม่มีองค์กรฝึกอบรมนักดำน้ำแห่งอื่นใดที่ทำงานเพื่อรักษาความน่าเชื่อถือและความซื่อตรงในวิชาชีพได้ในระดับนี้
พร้อมที่จะเริ่มต้นดำน้ำสคูบาแล้วหรือยัง
เราหวังว่าบทความนี้จะช่วยให้คุณคลายความกังวลและตอบคำถามที่ว่า: การดำน้ำสคูบาปลอดภัยหรือไม่ได้ หากคุณมีคำถามเพิ่มเติม โปรดติดต่อศูนย์ดำน้ำหรือรีสอร์ท PADI ในพื้นที่ของคุณ หรือเข้าร่วมพูดคุยกับชุมชนนักดำน้ำของเราได้ทาง Facebook
หากคุณเป็นนักดำน้ำที่ได้รับการรับรองแล้ว ลองพิจารณาทบทวนทักษะของคุณกับโปรแกรม ReActivate® Scuba Refresher หรือเตรียมความพร้อมสำหรับการดำน้ำครั้งถัดไปด้วยหลักสูตร DAN Prepared Diver ซึ่งทั้งสองโปรแกรมนี้รวมอยู่ในสิทธิประโยชน์ของการเป็นสมาชิก PADI Club แล้ว โปรแกรมเหล่านี้จะช่วยให้มั่นใจว่าคุณจะรู้สึกมั่นใจ ปลอดภัยและพร้อมสำหรับการผจญภัยใต้น้ำครั้งต่อไปของคุณ
