Al eeuwenlang weten de meest fascinerende onderwaterontdekkingen zowel duikers als mensen boven het wateroppervlak te boeien.
In eerste instantie is het juist het mysterie rond deze unieke vondsten die ze zo populair en interessant maakt. Vervolgens rijzen er vragen over deze bijzondere voorwerpen, zoals: hoe lang hebben ze onder water gelegen? Hoe zijn ze daar terechtgekomen? Wie is ze kwijtgeraakt?
Het besef dat deze verbazingwekkende ontdekkingen zo gemakkelijk over het hoofd hadden kunnen worden gezien, maakt ze pas echt intrigerend.
Veel van de gaafste onderwatervondsten zijn gedaan door duikers. Met een oog dat getraind is om opvallende vormen en patronen te herkennen, is het geen wonder dat duikers vaak schatten ontdekken die al lang in zee vergeten waren. Hier zijn enkele van onze favorieten.
1. Een 900 jaar oud kruisvaarderszwaard
Stel je voor dat je tijdens een ontspannen duik een 900 jaar oud zwaard vindt.
Dat is precies wat er in oktober 2021 met Shlomi Katzin gebeurde. Hij woont in de stad Atlit, in Israël. Tijdens het duiken voor de kust ontdekte Katzin verschillende oude voorwerpen op de zeebodem. Het meest interessante was een zeer oud ridderzwaard, dat drie voet (één meter) lang was. Bovendien was het perfect bewaard gebleven en bedekt met zeeorganismen.
Archeologen legden uit dat het zand in het gebied onlangs was verschoven, wat regelmatig voorkomt. Deze keer deden ze echter deze verbazingwekkende vondst en andere artefacten uit de 11e en 13e eeuw op.
“Het zwaard, dat in perfecte staat bewaard is gebleven, is een prachtige en zeldzame vondst en behoorde kennelijk toe aan een kruisridder,” vertelde inspecteur Nir Distelfeld van de afdeling Diefstalpreventie van de Israëlische Oudheidkundige Dienst aan de Jerusalem Post. „Het was bedekt met zeewier, maar is blijkbaar van ijzer gemaakt. Het is spannend om zo’n persoonlijk voorwerp tegen te komen, dat je 900 jaar terug in de tijd voert naar een ander tijdperk, met ridders, harnassen en zwaarden.”
2. Een verloren gegane stad
De legende van Atlantis heeft menig duiker en archeoloog ertoe aangezet om op zoek te gaan naar verdwenen steden onder water. Hoewel niemand de legendarische beschaving heeft gevonden, hebben ze wel andere steden ontdekt die door de zee en de tijd zijn verzwolgen.
In 1984 ontdekten diepzeeduikers die op zoek waren naar scheepswrakken de oude stad Atlit Yam. Dit prehistorische vissersdorpje is 9.000 jaar geleden ‘ondergedompeld’, waarschijnlijk als gevolg van een tsunami of klimaatverandering. Het is nog steeds een van de best bewaarde onderwaternederzettingen ter wereld.
Volgens The Times of Israel brachten opgravingen en onderzoeken die tussen 1985 en 2000 werden uitgevoerd nog meer aan het licht. Door de stijging van de zeespiegel werden de bewoners van dit neolithische dorp meerdere malen gedwongen hun huizen te verlaten en naar hoger gelegen gebieden te trekken. Door hun technologie en artefacten te bestuderen, kunnen we daarom achterhalen hoe zij omgingen met een veranderend klimaat. Bovendien hebben duikers in Atlit Yan de oudst bekende aangelegde zoetwaterputten gevonden, waarvan de stenen wanden nog intact zijn.
Menselijke resten die bij Atlit Yam begraven lagen, hielpen archeologen ook bij het blootleggen van de vroegst bekende gevallen van tuberculose (TBC) bij mensen, namelijk in de botten van een moeder en haar baby. Deze ontdekking toonde wetenschappers aan dat de ziekte 3.000 jaar ouder is dan eerder werd aangenomen.
3. Scheepswrakken en schatten in Florida — 2 ontdekkingen in 1
Veel van de verbazingwekkende vondsten onder water hebben we te danken aan bergingsduikers en schatzoekers. Een van de beroemdste is het wrak van de Nuestra Señora de Atocha. Dit beroemde schip, dat in 1622 tijdens een orkaan zonk, was beladen met goud, zilver en andere kostbare lading.
Dat was precies waar de legendarische schatzoeker Mel Fisher en zijn team van duikers naar op zoek waren. Na 16 jaar zoeken vonden ze in 1985 eindelijk de Atocha. Sindsdien hebben zijn duikers voor meer dan 400 miljoen Amerikaanse dollar aan schatten van de zeebodem geborgen.
Bill en Julie Moore leerden elkaar kennen als duikers in de ‘gouden bemanning’ van Fisher die de Atocha ontdekte. Vervolgens vond Zach, de zoon van het echtpaar Moore, in juli 2021 een uiterst zeldzame munt op precies hetzelfde wrak. Zach is momenteel duiker en ingenieur bij Mel Fisher’s Treasures. De munt lag op een diepte van ongeveer 30 voet (9 meter) in het zeewater. Het glinsterde en trok zijn aandacht.
De munt heeft een waarde van minstens 98.000 Amerikaanse dollar en is de eerste gouden munt die in twintig jaar op het scheepswrak is gevonden.
“Er gaat om te beginnen niets boven het vinden van een schat, maar er gaat zeker niets boven het vinden van goudschat,” zei Moore tegen de Miami Herald. “Goud blijft altijd glanzen. Het ziet er nog precies hetzelfde uit en voelt nog precies hetzelfde aan als op de dag dat het 400 jaar geleden ten onder ging.“
Hij voegt eraan toe: “Duiken naar goud — dat zit me in het bloed. Ik moet gewoon weer terug het water in, zodat ik nog meer kan vinden.”
4. Een gigantische ontdekking — letterlijk!
In mei 2021 deden twee duikers een gigantische ontdekking van prehistorische omvang. In de Peace River in Florida (VS) vonden ze, ingebed in het zand, een bot van een mammoet van 1,3 meter (vier voet ) lang en 23 kilo (50 pond) zwaar. Deze unieke vondst zou wel eens uit de ijstijd kunnen dateren.
Het bot, dat werd gevonden door de duikers Derek Demeter en Henry Sadler uit Florida, was goed gemineraliseerd en vrijwel onbeschadigd. Het bleek afkomstig te zijn van een Colombiaanse mammoet. Deze mammoetsoort was de grootste in zijn soort. Paleontologen schatten dat de dieren vier meter (14 voet) hoog waren en ” ongeveer vijf op elkaar gestapelde auto’s“ wogen, zo meldde NDTV. Bovendien waren hun slagtanden breder dan twee fietsen die achter elkaar waren geplaatst, aldus het bericht.
Mammoeten, de voorouders van de huidige olifanten, zijn ongeveer 11.000 jaar geleden uitgestorven.
Ongelooflijk genoeg vond het duo de volgende dag iets dat nog zeldzamer was: een tand van een sabeltandtijger.
5. Spongebob en Patrick: een terugblik op mijn kindertijd
Ben je opgegroeid met Nickelodeon? Zo ja, dan herken je misschien deze leuke ontdekking wel: twee van onze favoriete tekenfilmfiguren uit de zee.
Toen NOAA-wetenschapper Christopher Mah de livebeelden van een onderwatervoertuig zag, riep het beeld op het scherm onmiddellijk een herinnering bij hem op, zo meldde KSAT.
Een gele spons en een roze zeester die lekker samen rondhingen, waren de ‘echte’ Spongebob Squarepants en Patrick Star.
Mah twitterde: „Normaal gesproken vermijd ik dit soort verwijzingen… maar WOW. Spongebob en Patrick IN HET ECHTE LEVEN!”
Helaas voor deze Spongebob jagen diepzeesterren vaak op sponzen, en deze Patrick was waarschijnlijk op weg om zich te goed te doen aan een maaltijd.
6. Oude schedels in een Maya-cenote
In 2014 ontdekten onderwaterarcheologen die een ondergelopen grot op het schiereiland Yucatán in Mexico verkenden iets mysterieus: meer dan een dozijn menselijke skeletten die op de bodem van de grot lagen.
De plek, bekend als Sac Uayum, is een cenote — een natuurlijke zinkgat dat ontstaat wanneer een kalksteenbodem instort en het onderliggende grondwater blootlegt. Cenotes hadden een diepe spirituele betekenis voor de oude Maya’s en werden vaak in verband gebracht met de onderwereld.
Wat deze ontdekking bijzonder intrigerend maakte, was de vorm van de schedels. Veel ervan hadden langgerekte schedels die tijdens de kindertijd opzettelijk waren vervormd, een culturele gewoonte die in verschillende oude beschavingen voorkwam. Inwoners van nabijgelegen dorpen vertellen al lang verhalen over een gevederde slang die de cenote bewaakt. Hoewel archeologen geen bewijs hebben gevonden voor het bestaan van dit mythische wezen, herinnert Sac Uayum ons eraan dat enkele van de grootste mysteries van de oceaan verborgen liggen in de verhalen van de mensen die ons zijn voorgegaan.
7. De verloren gegane Egyptische stad Thonis-Heracleion
Eeuwenlang lag Thonis-Heracleion op dezelfde plek als Atlantis — een stad die in oude teksten wordt genoemd maar waarvan velen dachten dat het niet veel meer was dan een mythe. Maar in 2000 deden onderwaterarcheoloog Franck Goddio en zijn team een van de meest opmerkelijke onderwaterontdekkingen van de moderne tijd.
Tijdens een onderzoek langs de Egyptische Middellandse Zeekust ontdekten ze de overblijfselen van de oude stad Thonis-Heracleion, die meer dan 1.200 jaar eerder in de zee was verdwenen. Voordat de stad zonk, was Thonis-Heracleion een van de belangrijkste havens en handelscentra van Egypte. Oude historici, waaronder Herodotus, schreven over de grootse tempels, de bruisende haven en de banden met figuren als Helena van Troje. Toch was er eeuwenlang geen fysiek bewijs van de stad gevonden.
Onder lagen zand en sediment hebben archeologen reusachtige beelden, tempels, gouden munten, tientallen sarcofagen, honderden ankers en de overblijfselen van meer dan 60 oude schepen blootgelegd. De vondsten brachten een opmerkelijk goed bewaarde stad aan het licht, alsof de tijd er had stilgestaan.
“We staan nog maar aan het begin van ons onderzoek,” vertelde Goddio aan de Daily Telegraph in 2013. „We zullen waarschijnlijk nog de komende 200 jaar moeten doorwerken voordat Thonis-Heracleion volledig is blootgelegd en begrepen.“
Vandaag de dag is Thonis-Heracleion het bewijs dat de grens tussen mythe en geschiedenis soms dunner is dan we denken.
Help mee om te beschermen wat er onder de grond ligt
Elke duik biedt de mogelijkheid om iets nieuws te ontdekken.
Soms gaat het om een eeuwenoud artefact, een zeldzame zeedierensoort of een glimp van het verleden. Andere keren is het iets dat daar helemaal niet hoort te zijn: zwerfvuil in zee.
Via Dive Against Debris® ruimen duikers over de hele wereld afval onder water op en rapporteren ze wat ze aantreffen, waardoor een van de grootste onderwaterdatabases voor burgerwetenschap over afval in zee ontstaat. Door tijdens je duiken gegevens te verzamelen, kun je wetenschappers, natuurbeschermers en beleidsmakers helpen om de uitdagingen waarmee onze oceanen worden geconfronteerd beter te begrijpen en maatregelen te nemen om ze te beschermen.
De volgende keer dat je gaat duiken, zou je weleens een ontdekking kunnen doen die de toekomst van de onderwaterwereld mede vormgeeft.